E mërkurë, 18 nëntor 2026

Lajme, analiza dhe shpjegime, minutë pas minute.

Sapo
Shëndetësi

Rezistenca ndaj antibiotikëve: pse marrja e tyre “për çdo rast” është e rrezikshme

Antibiotikët e transformuan mjekësinë, por bakteret po mësojnë t'u mbijetojnë. Përdorimi i tepërt, përfshirë blerjen pa recetë, e përshpejton problemin.

Rezistenca ndaj antibiotikëve: pse marrja e tyre “për çdo rast” është e rrezikshme
Tableta antibiotiku. Foto: Sage Ross / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Antibiotikët janë ndër arritjet më të mëdha mjekësore të shekullit të njëzetë. Infeksionet që dikur vrisnin, nga pneumonia deri te plagët e infektuara, u bënë lehtësisht të trajtueshme. Sot ky përparim është në rrezik. Bakteret po bëhen rezistente, dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë e rendit rezistencën antimikrobike ndër kërcënimet më të mëdha globale për shëndetin publik.

Si zhvillohet rezistenca

Bakteret shumëfishohen shpejt, dhe ndryshime gjenetike të rastësishme ndonjëherë i bëjnë disa prej tyre më pak të ndjeshme ndaj një ilaçi. Kur përdoren antibiotikë, bakteret e ndjeshme vdesin dhe ato rezistente mbijetojnë dhe shumohen. Bakteret mund t’ia kalojnë edhe njëra-tjetrës gjenet e rezistencës. Çdo kurë e panevojshme antibiotikësh u jep shtameve rezistente një shans tjetër për t’u përhapur.

Gabimet më të mëdha

Përdorimi i antibiotikëve për infeksione virale. Ftohjet, shumica e dhimbjeve të fytit, gripi dhe COVID-19 shkaktohen nga viruset. Antibiotikët nuk veprojnë fare kundër viruseve, por ende merren shpesh për to.

Blerja pa recetë. Në pjesë të Ballkanit, antibiotikët prej kohësh kanë qenë të lehtë për t’u marrë në farmaci pa recetë mjeku, megjithëse rregullat janë shtrënguar në disa vende. Vetëmjekimi shpesh do të thotë ilaç i gabuar, dozë e gabuar ose kohëzgjatje e gabuar.

Ndërprerja e hershme ose ruajtja e mbetjeve. Pacientët duhet të ndjekin udhëzimet e mjekut për sa gjatë ta marrin kurën dhe nuk duhet t’i ruajnë pilulat për sëmundjen e radhës ose t’i ndajnë me anëtarët e familjes.

Pse ka rëndësi

Kur antibiotikët pushojnë së vepruari, procedurat rutinë bëhen më të rrezikshme. Prerjet cezariane, zëvendësimet e ijeve, kimioterapia për kancerin dhe transplantet e organeve varen të gjitha nga antibiotikë efektivë për të parandaluar dhe trajtuar infeksionet. Disa infeksione spitalore tashmë shkaktohen nga baktere rezistente ndaj pothuajse të gjitha ilaçeve në dispozicion. Studiuesit vlerësojnë se infeksionet rezistente ndaj ilaçeve janë drejtpërdrejt përgjegjëse për më shumë se një milion vdekje në botë çdo vit.

Edhe bujqësia ka pjesë

Antibiotikët përdoren gjerësisht edhe te bagëtia. BE-ja ndaloi përdorimin e tyre për nxitjen e rritjes së kafshëve në vitin 2006, dhe vendet kandidate po harmonizohen me rregulla më të rrepta. Përdorimi i përgjegjshëm në bujqësi është pjesë e asaj që ekspertët e quajnë qasja “Një Shëndet”, që lidh shëndetin e njerëzve, të kafshëve dhe të mjedisit.

Çfarë mund të bëjnë individët

Merrni antibiotikë vetëm kur i përshkruan mjeku, ndiqni udhëzimet, mos i bëni kurrë presion mjekut për antibiotikë për një ftohje, lani duart dhe mbani vaksinat të përditësuara për të parandaluar infeksionet që në fillim. Këto vendime të vogla, të përsëritura nga miliona njerëz, ndihmojnë që antibiotikët të vazhdojnë të funksionojnë për brezin e ardhshëm.

Redaksia e Gazeta Minuti

Raportim dhe analizë nga ekipi redaksional i Gazeta Minuti. Çdo artikull verifikohet me burime parësore dhe rishikohet nga një redaktor para publikimit.