E mërkurë, 18 nëntor 2026

Lajme, analiza dhe shpjegime, minutë pas minute.

Sapo
Shëndetësi

Pse çdo vit ka vaksinë të re kundër gripit, dhe kush duhet ta bëjë

Virusi i gripit ndryshon vazhdimisht, prandaj edhe vaksina duhet të ndryshojë. Si i zgjedhin shkencëtarët llojet muaj më parë, pse mbrojtja nuk është kurrë e përsosur, dhe pse njerëzit rreth jush mund të përfitojnë po aq sa ju.

Pse çdo vit ka vaksinë të re kundër gripit, dhe kush duhet ta bëjë
Vaksinimi kundër gripit. Foto: U.S. Navy photo by Photographer's Mate 3rd Class John E. Woods. / Wikimedia Commons (domen publik)

Çdo vjeshtë, farmacitë dhe klinikat nisin përsëri të ofrojnë vaksinën kundër gripit. Shumë njerëz pyesin pse nuk mjafton vaksina e vitit të kaluar. Përgjigjja qëndron te vetë virusi: gripi ndryshon aq shpejt sa vaksina duhet përditësuar pothuajse çdo vit.

Një virus që ndryshon vazhdimisht

Viruset e gripit kopjohen me shumë gabime të vogla. Me kohë, këto ndryshime prekin proteinat në sipërfaqe të virusit, të cilat sistemi ynë imunitar mëson t’i njohë. Pas disa sezonesh, antitrupat nga një infeksion ose vaksinë e vjetër mund të mos përputhen më mirë. Shkencëtarët e quajnë këtë ndryshim gradual “zhvendosje antigjenike”. Herë pas here, një ndryshim shumë më i madh krijon një lloj të ri virusi ndaj të cilit pak njerëz kanë imunitet, gjë që mund të çojë në pandemi.

Si zgjidhen llojet

Një rrjet global laboratorësh i koordinuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë i monitoron viruset e gripit gjatë gjithë vitit. Dy herë në vit, ekspertët shqyrtojnë të dhënat dhe rekomandojnë cilat lloje duhet të synojë vaksina e radhës: në shkurt për hemisferën veriore dhe në shtator për hemisferën jugore. Prodhuesve pastaj u duhen disa muaj për të prodhuar qindra miliona doza, prandaj zgjedhja duhet bërë shumë para dimrit.

Vaksina zakonisht mbulon dy lloje të gripit A dhe një ose dy lloje të gripit B, në varësi të atyre që qarkullojnë.

Pse mbrojtja nuk është e përsosur

Meqë llojet zgjidhen muaj më parë, përputhja me viruset që qarkullojnë realisht mund të jetë e mirë në disa vite dhe më e dobët në të tjera. Efektiviteti varet edhe nga mosha dhe shëndeti. Edhe në një vit të mirë, vaksina nuk e parandalon çdo infeksion. Vlera e saj kryesore është ulja e rrezikut për sëmundje të rëndë, shtrim në spital dhe vdekje, sidomos për njerëzit e cenueshëm.

Kush duhet ta bëjë

  • Njerëzit 65 vjeç e lart.
  • Njerëzit me sëmundje kronike si sëmundjet e zemrës, diabeti, sëmundjet e mushkërive ose imuniteti i dobësuar.
  • Gratë shtatzëna, për të mbrojtur nënën dhe foshnjën.
  • Punonjësit e shëndetësisë dhe të kujdesit, të cilët mund ta bartin virusin te pacientët.
  • Fëmijët e vegjël në vendet që i përfshijnë në programet e tyre.

Rekomandimet kombëtare ndryshojnë, prandaj pyesni mjekun ose institutin e shëndetit publik.

Kur ta bëni

Mbrojtjes i duhen rreth dy javë të krijohet. Në Evropë, tetori dhe nëntori zakonisht janë muajt më të mirë, para se sezoni i gripit të arrijë kulmin. Vaksinimi më vonë në dimër është ende i dobishëm nëse gripi po qarkullon.

Mite të zakonshme

  • “Vaksina të jep grip.” Vaksinat e injektuara kundër gripit nuk përmbajnë virus të gjallë që mund të shkaktojë grip. Dhimbja e krahut ose lodhja e lehtë për një a dy ditë janë të zakonshme.
  • “Jam i shëndetshëm, nuk më duhet.” Edhe njerëzit e shëndetshëm mund të sëmuren rëndë, dhe mund ta bartin virusin te prindërit, gjyshërit dhe foshnjat.
  • “Gripi është thjesht një ftohje e keqe.” Gripi mund të shkaktojë temperaturë të lartë, lodhje të rëndë dhe ndërlikime si pneumonia.

Vaksina kundër gripit nuk është mburojë e përsosur, por është një mënyrë e thjeshtë dhe e sigurt për të ulur rrezikun, për veten dhe për njerëzit rreth jush.

Redaksia e Gazeta Minuti

Raportim dhe analizë nga ekipi redaksional i Gazeta Minuti. Çdo artikull verifikohet me burime parësore dhe rishikohet nga një redaktor para publikimit.