Statuja e tij qëndron në sheshin kryesor të Tiranës, përkrenarja e tij me kokë dhie është simbol kombëtar dhe emri i tij gjendet në rrugë nga Prishtina deri në Shkup. Gjergj Kastrioti, i njohur si Skënderbeu, është figura qendrore e kujtesës kombëtare shqiptare. Njeriu i vërtetë, ashtu siç e rindërtojnë historianët, nuk është më pak i jashtëzakonshëm se legjenda.
Një peng që ndërroi anë
I lindur rreth vitit 1405 në familjen Kastrioti, zotër rajonalë në Shqipërinë e Veriut, Gjergji u dërgua i ri në oborrin osman, praktikë e zakonshme për të siguruar besnikërinë e sundimtarëve vendas. Ai u konvertua në islam, shërbeu në ushtrinë osmane dhe mori emrin Iskender, Aleksandër, dhe titullin bej, që së bashku u bënë Skënderbe.
Në vitin 1443, gjatë një disfate osmane në Nish, ai e la ushtrinë, u kthye në Shqipëri, mori kështjellën e Krujës dhe e braktisi islamin. Vitin pasardhës, në 1444, mblodhi fisnikët shqiptarë në Lidhjen e Lezhës, një aleancë që i dha udhëheqjen ushtarake.
Njëzet e pesë vjet rezistencë
Për rreth njëzet e pesë vjet Skënderbeu u rezistoi fushatave të përsëritura osmane, përfshirë rrethimet e mëdha të Krujës në 1450 dhe 1466-67, të udhëhequra pjesërisht nga sulltanët Murati II dhe Mehmeti II, pushtuesi i Kostandinopojës. Ai mbështetej te terreni malor, kalorësia e lëvizshme dhe sulmet e befasishme, dhe kërkoi mbështetje nga Venediku, Napoli dhe Papa, i cili e lavdëroi si mbrojtës të krishterimit.
Vdiq nga sëmundja në Lezhë në janar 1468. Kruja rezistoi edhe një dekadë para se të binte në duart e osmanëve në vitin 1478.
Ku fillon legjenda
Pjesa më e madhe e asaj që besuan brezat e mëvonshëm erdhi nga një biografi e shkruar rreth viteve 1508-1510 nga Marin Barleti, një prift nga Shkodra. Vepra latine e Barletit e përhapi famën e Skënderbeut në gjithë Evropën, por përfshinte fjalime dramatike dhe numra të ekzagjeruar, tipikë për shkrimet e Rilindjes. Historianët e përdorin me kujdes krahas arkivave venedikase, osmane dhe papnore.
Në shekullin e 19-të, shkrimtarët e Rilindjes Kombëtare shqiptare, si Naim Frashëri, e bënë Skënderbeun simbol bashkimi përtej feve dhe krahinave. Gjatë komunizmit ai u paraqit si hero i rezistencës kundër sundimit të huaj.
Një simbol i përbashkët
Sot, Skënderbeu mbetet një nga figurat e pakta që nderohen nga shqiptarët e të gjitha besimeve dhe në çdo vend ku jetojnë. Cilatdo qofshin debatet mes historianëve, historia e tij vazhdon t’i përgjigjet një pyetjeje që e bën çdo komb: nga vijmë dhe çfarë i rezistuam për të mbetur vetvetja?



