Njerëzit pëlqejnë të ankohen për parashikimin e motit. Megjithatë, sipas shumicës së matjeve, parashikimet janë përmirësuar vazhdimisht për dekada. Një parashikim pesëditor sot është afërsisht po aq i besueshëm sa ishte një parashikim njëditor disa dekada më parë.
Vëzhgimi i atmosferës
Parashikimi fillon me matjet. Stacionet meteorologjike regjistrojnë temperaturën, presionin, lagështinë dhe erën. Balonat meteorologjike i ngrenë instrumentet lart në atmosferë dy herë në ditë nga qindra vende. Satelitët matin retë, temperaturat dhe lagështinë në gjithë globin, avionët raportojnë kushtet përgjatë rrugëve të tyre, dhe anijet e bovat mbulojnë oqeanet. Radarët ndjekin shiun në kohë reale.
Modelet numerike
Këto vëzhgime futen në modele kompjuterike që e ndajnë atmosferën në një rrjet tredimensional. Duke përdorur ligjet e fizikës për lëvizjen, nxehtësinë dhe lagështinë, superkompjuterët llogaritin si do të ndryshojnë kushtet në çdo kuti të rrjetit gjatë minutave, orëve dhe ditëve në vijim. Qendra Evropiane për Parashikimet e Motit me Afat të Mesëm, një organizatë ndërqeveritare me shumë shtete evropiane si anëtarë dhe partnerë, drejton një nga modelet globale kryesore në botë. Shërbimet kombëtare meteorologjike, si ato në Shqipëri, Kosovë dhe rajon, kombinojnë modelet globale me modelet e tyre rajonale me rezolucion më të lartë.
Kohët e fundit, inteligjenca artificiale i është shtuar mjeteve. Modelet e mësimit makinerik të trajnuara me dekada të dhënash të motit mund të prodhojnë tani disa parashikime më shpejt dhe, në disa teste, po aq saktë sa metodat tradicionale, dhe shërbimet meteorologjike po i përdorin krahas modeleve të bazuara në fizikë.
Pse parashikimet bëhen të pasigurta
Atmosfera është kaotike: ndryshime të vogla në kushtet fillestare mund të rriten në ndryshime të mëdha më vonë. Meqë vëzhgimet nuk mund të jenë kurrë të përsosura, parashikuesit e ekzekutojnë një model shumë herë me pika nisjeje paksa të ndryshme. Ky “ansambël” tregon gamën e rezultateve të mundshme. Nëse shumica e ekzekutimeve pajtohen, besueshmëria është e lartë. Nëse ndryshojnë, parashikimi është i pasigurt.
Si të lexoni një parashikim
“40 për qind mundësi shiu” do të thotë se, në situata të ngjashme, shiu bie në një vend të caktuar rreth katër herë nga dhjetë. Nuk do të thotë shi për 40 për qind të ditës. Stuhitë me bubullima në verë janë veçanërisht të vështira për t’u përcaktuar, sepse mund të formohen në një luginë dhe jo në tjetrën.
Për planet e përditshme, parashikimi për dy-tre ditët e ardhshme zakonisht është i besueshëm. Përtej një jave, është më mirë të shikohen tendencat sesa shifrat konkrete. Dhe për paralajmërimet e motit të rrezikshëm, ia vlen të dëgjohet shërbimi zyrtar kombëtar meteorologjik.



