E mërkurë, 18 nëntor 2026

Lajme, analiza dhe shpjegime, minutë pas minute.

Sapo
Shëndetësi

Pse po rikthehet fruthi dhe çfarë lidhje ka me mbulimin me vaksina

Fruthi është një nga sëmundjet më ngjitëse që njihen. Kur vaksinimi bie nën rreth 95 për qind, shpërthimet rikthehen, siç kanë parë disa vende të Ballkanit dhe Evropës.

Pse po rikthehet fruthi dhe çfarë lidhje ka me mbulimin me vaksina
Vaksina kundër fruthit, shytave dhe rubeolës. Foto: Dctrzl / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Jo shumë kohë më parë, shumë mjekë në Evropë nuk kishin parë kurrë një rast me fruth. Vitet e fundit kjo ka ndryshuar. Shpërthime kanë goditur disa vende në Evropë dhe Azinë Qendrore, përfshirë Ballkanin Perëndimor, dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë ka raportuar rritje të ndjeshme të rasteve në rajon.

Një virus shumë ngjitës

Fruthi përhapet përmes ajrit kur një person i infektuar kollitet ose teshtin, dhe virusi mund të qëndrojë në një dhomë deri në dy orë. Një person me fruth mund të infektojë një pjesë të madhe të njerëzve të pavaksinuar përreth. Simptomat përfshijnë temperaturë të lartë, kollë, rrjedhje hundësh, sy të skuqur dhe një skuqje karakteristike të lëkurës.

Fruthi nuk është sëmundje e padëmshme e fëmijërisë. Mund të shkaktojë pneumoni, infeksione të veshit që çojnë në humbje dëgjimi dhe encefalit, një ënjtje e rrezikshme e trurit. Ai e dobëson gjithashtu sistemin imunitar për muaj ose më gjatë, duke i bërë fëmijët më të prekshëm nga infeksione të tjera. Foshnjat, gratë shtatzëna dhe njerëzit me imunitet të dobët janë në rrezikun më të madh.

Pragu 95 për qind

Meqë virusi është kaq ngjitës, rreth 95 për qind e popullsisë duhet të jetë e imunizuar për ta ndalur përhapjen, nivel i quajtur imunitet kolektiv. Kjo mbron ata që nuk mund të vaksinohen, si foshnjat shumë të vogla dhe njerëzit që marrin trajtim për kancer. Dy doza të vaksinës kundër fruthit, shytave dhe rubeolës (MMR) japin mbrojtje të fortë dhe afatgjatë.

Pse ra mbulimi

Disa faktorë e kanë ulur vaksinimin. Vaksinimet rutinë u ndërprenë gjatë pandemisë së COVID-19. Dezinformimi u përhap në internet, përfshirë pretendimin e hedhur poshtë prej kohësh që e lidh vaksinën MMR me autizmin; studimi pas këtij pretendimi u tërhoq dhe autorit të tij iu hoq e drejta e ushtrimit të mjekësisë në Mbretërinë e Bashkuar. Disa familje përballen me pengesa praktike, si largësia nga qendrat shëndetësore, mungesa e dokumenteve ose migrimi. Zonat me mbulim të ulët lejojnë shpërthime edhe kur mesataret kombëtare duken të pranueshme.

Çfarë mund të bëjnë prindërit

Kontrolloni librezat e vaksinimit të fëmijëve dhe plotësoni dozat e humbura; qendrat shëndetësore mund të këshillojnë për kalendarin. Të rriturit që nuk janë të sigurt për gjendjen e tyre mund ta pyesin mjekun, sidomos para udhëtimit ose kur planifikojnë shtatzëni. Kushdo me dyshim për fruth duhet ta telefonojë mjekun para se të shkojë në klinikë, për të mos infektuar të tjerët në sallën e pritjes.

Fruthi mund të parandalohet. Rikthimi i tij është kujtesë se suksesi i vaksinimit varet nga ruajtja e tij, brez pas brezi.

Redaksia e Gazeta Minuti

Raportim dhe analizë nga ekipi redaksional i Gazeta Minuti. Çdo artikull verifikohet me burime parësore dhe rishikohet nga një redaktor para publikimit.