Këshilli i Evropës është një nga institucionet më të keqkuptuara në kontinent. Ai nuk është pjesë e Bashkimit Evropian, nuk bën ligje të BE-së dhe ndër anëtarët e tij ka vende që nuk do të anëtarësohen kurrë në BE. Megjithatë vendimet e tij prekin jetën e përditshme të qindra milionë njerëzve.
Një organizatë më e vjetër
Këshilli i Evropës u themelua në vitin 1949, para hapave të parë drejt asaj që u bë BE-ja. Qëllimi i tij është të mbrojë të drejtat e njeriut, demokracinë dhe sundimin e ligjit. Me seli në Strasburg, ka 46 shtete anëtare pasi Rusia u përjashtua në vitin 2022 pas pushtimit të Ukrainës. Të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor përveç Kosovës janë anëtare; Kosova aplikoi për anëtarësim në vitin 2022.
Konventa Evropiane e të Drejtave të Njeriut
Arritja më e njohur e Këshillit është Konventa Evropiane e të Drejtave të Njeriut, e nënshkruar në vitin 1950. Ajo mbron të drejta si e drejta për jetë, ndalimi i torturës, e drejta për gjykim të drejtë, liria e shprehjes dhe e drejta për respektimin e jetës private dhe familjare. Çdo shtet anëtar duhet ta pranojë.
Gjykata në Strasburg
Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut, e krijuar për të zbatuar Konventën, shqyrton ankesat e individëve që besojnë se një shtet ua ka shkelur të drejtat, pasi të jenë shteruar mjetet juridike vendase. Ka nga një gjyqtar për çdo shtet anëtar. Vendimet e saj janë detyruese, dhe Komiteti i Ministrave mbikëqyr nëse qeveritë i zbatojnë, për shembull duke paguar kompensim ose duke ndryshuar ligje.
Gjykata shpesh ngatërrohet me Gjykatën e Drejtësisë së BE-së në Luksemburg, e cila interpreton të drejtën e BE-së. Të dyja janë të ndara, megjithëse gjithnjë e më shumë i referohen praktikës gjyqësore të njëra-tjetrës.
Punë të tjera
Përtej gjykatës, Këshilli i Evropës drejton organe që kanë rëndësi për vendet kandidate. Komisioni i Venecias jep opinione për kushtetutat dhe ligjet zgjedhore, të cituara shpesh në debatet në Shqipëri, Kosovë dhe Serbi. GRECO monitoron përpjekjet kundër korrupsionit, dhe Komiteti për Parandalimin e Torturës inspekton burgjet dhe stacionet policore.
Pse ka rëndësi
Për qytetarët, gjykata e Strasburgut mund të jetë shansi i fundit për drejtësi kur dështojnë gjykatat kombëtare. Për qeveritë, standardet e Këshillit të Evropës janë pikë referimi në reforma, përfshirë ato që kërkohen në rrugën drejt anëtarësimit në BE.



