Tensioni i lartë i gjakut shpesh quhet vrasës i heshtur. Shumica e njerëzve që e kanë ndihen krejtësisht mirë, ndonjëherë për vite. Ndërkohë presioni i tepërt dëmton enët e gjakut, zemrën, veshkat dhe trurin. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, hipertensioni prek rreth një të tretën e të rriturve në botë, dhe pothuajse gjysma e atyre që e kanë nuk e dinë.
Çfarë do të thonë numrat
Matja e tensionit ka dy numra. I pari, tensioni sistolik, është presioni në arterie kur rreh zemra. I dyti, tensioni diastolik, është presioni mes rrahjeve. Të dy maten në milimetra zhivë.
Një matje nën 120/80 konsiderohet përgjithësisht optimale. Udhëzimet evropiane dhe të OBSH-së e përkufizojnë hipertensionin si matje vazhdimisht 140/90 ose më lart në klinikë, megjithëse disa udhëzime, përfshirë ato amerikane, përdorin pragje më të ulëta dhe shumë mjekë tani synojnë objektiva më të ulëta në trajtim. Një matje e vetme e lartë nuk është diagnozë; matjet përsëriten, shpesh në shtëpi ose me një monitor 24-orësh.
Pse ka rëndësi
Hipertensioni i patrajtuar është shkak kryesor i goditjeve në tru, infarkteve, insuficiencës së zemrës, sëmundjeve të veshkave dhe demencës. Sëmundjet kardiovaskulare janë shkaku kryesor i vdekjeve në Ballkanin Perëndimor, si në pjesën më të madhe të Evropës, dhe tensioni i lartë është një nga faktorët më të rëndësishëm të rrezikut.
Kush rrezikohet
Rreziku rritet me moshën, historinë familjare, peshën e tepërt, dietën me shumë kripë, aktivitetin e ulët fizik, alkoolin e tepërt, duhanin dhe stresin. Dietat tradicionale ballkanike mund të kenë shumë kripë përmes bukës, djathit, mishit të tharë dhe turshive. Disa njerëz zhvillojnë hipertension pa faktorë të dukshëm rreziku, prandaj të gjithë duhet të kontrollohen.
Çfarë ndihmon
- Pakësoni kripën: OBSH-ja rekomandon më pak se 5 gramë në ditë, rreth një lugë çaji.
- Hani më shumë perime, fruta, bishtajore dhe drithëra të plota.
- Qëndroni aktivë, me synim të paktën 150 minuta ushtrime të moderuara në javë.
- Mbani peshë të shëndetshme, kufizoni alkoolin dhe lini duhanin.
Kur ndryshimet në stilin e jetesës nuk mjaftojnë, ilaçet janë efektive dhe zakonisht të lira. Shumë njerëz kanë nevojë për dy ose më shumë ilaçe. Rregulli më i rëndësishëm është t’i merrni ashtu siç janë përshkruar, edhe kur ndiheni mirë, sepse ndërprerja mund ta rrisë sërish tensionin.
Matuni
Të rriturit duhet ta kontrollojnë tensionin të paktën çdo disa vjet, dhe çdo vit pas moshës 40 ose kur ka faktorë rreziku. Shumë farmaci ofrojnë matje, dhe aparatet e shtëpisë me manshetë krahu janë të përballueshme. Një minutë me manshetë mund të parandalojë vite paaftësie.
Ky artikull jep informacion të përgjithshëm shëndetësor dhe nuk zëvendëson këshillën e mjekut.



