Operatorët në Ballkanin Perëndimor kanë nisur shërbimet 5G vitet e fundit, zakonisht duke filluar nga kryeqytetet. Reklamat përqendrohen te shpejtësia. Inxhinierët megjithatë theksojnë se 5G u projektua për më shumë se video më të shpejta në telefon.
Tre qëllime
Standardet ndërkombëtare pas 5G synojnë tre përdorime të gjera. I pari është brezi i gjerë celular i përmirësuar: shpejtësi më të larta dhe më shumë kapacitet në vende të mbushura si stadiumet dhe qendrat e qyteteve. I dyti është komunikimi tejet i besueshëm me vonesë shumë të ulët, që ka rëndësi për makineritë industriale, sistemet e kontrollit në distancë dhe disa aplikime mjekësore. I treti është komunikimi masiv mes makinave, që lidh numër të madh sensorësh, matësish dhe pajisjesh.
Frekuencat kanë rëndësi
5G përdor disa breza frekuencash. Brezat e ulët shkojnë larg dhe depërtojnë mirë në ndërtesa, por ofrojnë shpejtësi të moderuara. Brezat e mesëm, si diapazoni 3.5 GHz i përdorur gjerësisht në Evropë, balancojnë mbulimin dhe kapacitetin. Brezat e lartë, të quajtur valë milimetrike, ofrojnë shpejtësi shumë të larta në distanca të shkurtra dhe bllokohen lehtë nga muret, madje edhe nga shiu. Shumica e rrjeteve evropiane deri tani mbështeten te brezat e ulët dhe të mesëm, prandaj shpejtësitë reale janë të mira, por rrallë arrijnë pretendimet më dramatike të reklamave.
Rrjeti i pavarur dhe ai jo i pavarur
Shumë rrjete të hershme 5G janë “jo të pavarura”: pjesa radio është 5G, por rrjeti bazë pas saj është ende 4G. Kjo jep shpejtësi më të mira, por jo të gjitha veçoritë e 5G. Rrjetet e pavarura me bërthamë 5G nevojiten për vonesën më të ulët dhe për funksione të avancuara si ndarja e rrjetit, ku operatorët rezervojnë rrjete virtuale të dedikuara për përdorime të caktuara si shërbimet e emergjencës.
Shqetësimet shëndetësore
Pretendimet që e lidhin 5G me probleme shëndetësore, përfshirë gjatë pandemisë, u përhapën gjerësisht në internet. Autoritetet shëndetësore si Organizata Botërore e Shëndetësisë dhe organet ndërkombëtare për mbrojtjen nga rrezatimi nuk kanë gjetur prova të konfirmuara se sinjalet e rrjeteve celulare brenda kufijve të sigurisë e dëmtojnë shëndetin. Kufijtë e ekspozimit zbatohen për 5G ashtu si për gjeneratat e mëparshme.
Çfarë do të thotë në vend
Për shumicën e përdoruesve në rajon, 5G fillimisht do të thotë internet celular më i shpejtë në qytete. Potenciali i tij më i madh qëndron te industria, logjistika, rrjetet energjetike dhe shërbimet publike. Kjo varet nga investimet, ankandet e spektrit dhe kërkesa e bizneseve, jo vetëm nga vetë teknologjia.



